Kazimierz Dolny kojarzy się przede wszystkim z renesansowymi kamienicami, Wisłą i lessowymi wąwozami. Jednak ten sam krajobraz, który przyciąga turystów, tworzy również interesujące warunki dla uprawy winorośli. Wzgórza, nachylone zbocza, żyzne gleby lessowe i możliwość wyboru dobrze nasłonecznionych stanowisk sprawiają, że okolice miasta coraz wyraźniej zaznaczają swoją obecność na mapie współczesnego polskiego winiarstwa.

Lessy mają po kilka, a miejscami kilkanaście metrów miąższości

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech regionu jest gruba pokrywa lessowa. Less to drobnoziarnisty osad, który daje początek żyznym glebom o dobrych właściwościach wodno-powietrznych. Jego duża porowatość pozwala magazynować wodę, a jednocześnie zapewnia korzeniom dostęp do powietrza.

Dokumentacja dotycząca obszaru Kazimierza Dolnego wskazuje na kilku- lub nawet kilkunastometrowe warstwy lessów. To właśnie w nich woda wyrzeźbiła charakterystyczne wąwozy, które są dziś jednym z symboli regionu.

Dla osoby odwiedzającej winnicę w Kazimierzu Dolnym krajobraz wzgórz i rozcięć lessowych jest więc czymś więcej niż malowniczym tłem – wynika z tej samej budowy geologicznej, która wpływa na lokalne warunki uprawy.

Winnice korzystają ze zboczy położonych ponad dolinami

Winorośl lubi światło, ale w polskim klimacie równie ważny jest odpływ chłodnego powietrza. Na płaskim obniżeniu może ono gromadzić się przy ziemi i zwiększać ryzyko uszkodzeń podczas wiosennych przymrozków. Zbocze pozwala zimniejszym masom powietrza spływać niżej.

W dokumentacji opisującej lokalne winiarstwo podawane są stanowiska na wzgórzach położonych około 150–220 m n.p.m. Nachylenie zwiększa dostęp do promieniowania słonecznego, a ruch powietrza pomaga szybciej osuszać liście po opadach.

Największe zagęszczenie wąwozów jest jednocześnie wyzwaniem

Less ma również drugą stronę. Jest materiałem bardzo podatnym na erozję. Państwowy Instytut Geologiczny zwraca uwagę, że wraz ze wzrostem wilgotności jego odporność mechaniczna znacząco spada, a intensywny spływ wody może szybko pogłębiać istniejące rozcięcia terenu.

Według dokumentacji ministerialnej na obszarze Kazimierza Dolnego zagęszczenie wąwozów może dochodzić do około 11 km na kilometr kwadratowy. Dlatego prowadzenie uprawy na stoku wymaga ograniczania erozji.

Jednym ze sposobów jest pozostawianie roślinności między rzędami. Korzenie stabilizują powierzchnię gleby, ograniczają jej wymywanie i pomagają zachować strukturę podłoża. W winnicy rosnącej na lessowym wzgórzu trawa pomiędzy rzędami nie musi więc być wyłącznie elementem estetycznym.

Kazimierski Park Krajobrazowy ma prawie 15 tysięcy hektarów

Charakter regionu został dostrzeżony również pod względem ochrony krajobrazu. Kazimierski Park Krajobrazowy utworzono 27 kwietnia 1979 roku. Obejmuje on 14 961 ha, a jego otulina kolejne 24 644 ha.

Park obejmuje między innymi fragment Płaskowyżu Nałęczowskiego, przełom Wisły i charakterystyczny system lessowych wąwozów. Lasy Państwowe wskazują właśnie rzeźbę terenu oraz specyficzny mikroklimat jako jedne z najważniejszych cech tego obszaru.

Winnica musi współpracować z krajobrazem

W takim miejscu trudno traktować plantację wyłącznie jako przemysłową powierzchnię produkcyjną. Winnice są stosunkowo niewielkie, rozdzielone wzgórzami i wąwozami, a sposób zagospodarowania stoku musi uwzględniać erozję oraz otaczającą przyrodę.

Winnica Esterka działa w otoczeniu Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. Pierwsze krzewy posadzono na słonecznym wzgórzu naprzeciwko ruin zamku w Bochotnicy, lokalnie kojarzonego z legendą Esterki. Gospodarstwo posiada również certyfikat produkcji ekologicznej PL-EKO-07.

To krajobraz, który dobrze łączy turystykę i wino

W wielu znanych regionach Europy winnice są częścią atrakcyjności turystycznej miejsca. Okolice Kazimierza Dolnego mają podobny potencjał, choć oczywiście w znacznie mniejszej skali. W ciągu jednego dnia można zobaczyć dolinę Wisły, wejść do lessowego wąwozu, odwiedzić historyczne miasteczko i znaleźć się pośród rzędów winorośli.

Nie trzeba więc tworzyć sztucznego „polskiego Bordeaux”. Siłą tego regionu jest właśnie jego lokalność. Lessowe wzgórza, Wisła, zalesione wąwozy i niewielkie gospodarstwa tworzą charakterystyczne otoczenie, którego nie da się przenieść do innej części kraju. W przypadku wina miejsce uprawy nie jest tylko adresem producenta – staje się częścią historii znajdującej się w butelce.